ปัจจัยที่มีผลต่อการเลือกใช้พันธุ์ข้าวของเกษตรกรในเขตพื้นที่รับผิดชอบ ของศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวชลบุรี

บทคัดย่อ

ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวชลบุรีเป็นหน่วยงานหนึ่งที่รับผิดชอบในการผลิตและส่งเสริมให้เกษตรกรในพื้นที่ภาคตะวันออกและภาคกลาง จำนวน 9 จังหวัด ได้ใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวดีและมีคุณภาพ รวมทั้งเพื่อเป็นแนวทางในการวางแผนการผลิตเมล็ดพันธุ์ให้ตรงตามตลาดและความต้องการของเกษตรกรในพื้นที่รับผิดชอบ การศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการเลือกใช้พันธุ์ข้าวของเกษตรกรในเขตพื้นที่รับผิดชอบของศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวชลบุรีทำให้ทราบว่า ระหว่างปี พ.ศ. 2565-2566 เกษตรกรที่เป็นกลุ่มตัวอย่างจาก 9 จังหวัด ในเขตพื้นที่รับผิดชอบ จำนวน 398 ราย ส่วนใหญ่เลือกปลูกข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 มากที่สุด โดยเกษตรกรร้อยละ 79.75 ทำนา 1 ครั้ง ต่อปี ร้อยละ 40.45 มีพื้นที่นา 10-20 ไร่ ร้อยละ 56.28 ใช้เมล็ดพันธุ์ 10-20 กิโลกรัมต่อไร่ และเมล็ดพันธุ์ข้าวที่เกษตรกรมีความต้องการมากที่สุด คือ พันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 โดยเข้าถึงข้อมูลการจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ข้าวจากเจ้าหน้าที่ของศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าว และข้อมูลจากงานวิจัยนี้พบว่า ปัจจัยที่มีผลต่อการเลือกใช้เมล็ดพันธุ์มากที่สุด คือ ราคา ช่องทางการตลาด และตัวผลิตภัณฑ์ ส่วนการส่งเสริมการตลาดมีผลระดับปานกลาง นอกจากนี้ยังพบว่า เพศ อายุ จำนวนสมาชิกในครอบครัว ระดับการศึกษา รายได้เฉลี่ยต่อปี พื้นที่ทำนา ความถี่การซื้อ เมล็ดพันธุ์ แหล่งที่รับข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับเมล็ดพันธุ์ มีความสัมพันธ์กับปัจจัยการเลือกใช้พันธุ์ การที่เจ้าหน้าที่ลงพื้นที่อย่างต่อเนื่องเพื่อแนะนำและให้ความรู้การเลือกใช้พันธุ์ข้าว จึงเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวของเกษตรกรประสบความสำเร็จ