ข้าวเจ้าพันธุ์ กข117
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ข้าวขาวดอกมะลิ 105 เป็นพันธุ์ข้าวเจ้าที่เกษตรกรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือนิยมปลูกมากที่สุด เพราะมีคุณภาพการหุงต้มและรับประทานดี มีกลิ่นหอม แต่ให้ผลผลิตเพียง 351 กิโลกรัมต่อไร่ ลำต้นสูงหักล้มง่าย ไม่ทนต่อสภาพแล้ง อ่อนแอต่อโรคไหม้และโรคขอบใบแห้ง เพื่อให้ได้พันธุ์ข้าวเจ้าไวต่อช่วงแสง ต้นเตี้ย ทนแล้ง ต้านทานต่อโรคไหม้และขอบใบแห้ง คุณภาพการหุงต้มและรับประทานใกล้เคียงกับพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 สำหรับปลูกในพื้นที่นาน้ำ ฝนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติได้ผสมพันธุ์ข้าวเจ้าสายพันธุ์ IR57514-PMI-5-B-1-2 ซึ่ง มีลำต้นเตี้ย และทนแล้งเป็นพันธุ์แม่ กับข้าวเจ้าสายพันธุ์ RGDU99016-MAS-77 ซึ่ง เป็นข้าวสายพันธุ์ผสมฐานพันธุกรรมพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 ต้านทานต่อโรคไหม้และขอบใบแห้ง คุณภาพการหุงต้มและรับประทานดี เป็นพันธุ์พ่อ โดยผสมกลับกับสายพันธุ์ IR57514-PMI-5-B-1-2 จำนวน 4 ครั้ง ปลูกคัดเลือกข้าวพันธุ์ผสมกลับครั้งที่ 4 ชั่วที่ 2 ปลูกคัดเลือกผสมกลับครั้งที่ 4 ชั่วที่ 3-5 แบบสืบตระกูล ชั่วที 6-7 แบบคัดรวม ที่หน่วยปฏิบัติการค้นหาและใช้ประโยชน์ยีนข้าว ปลูกคัดเลือกผสมกลับครั้งที่ 4 ชั่วที่ 8 แบบคัดรวม ที่ศูนย์วิจัยข้าวชุมแพ ปลูกคัดเลือกผสมกลับครั้งที่ 4 ชั่วที่ 9 แบบสืบตระกูล ที่ศูนย์วิจัยข้าวหนองคาย จนได้สายพันธุ์ RGDU07343-14-10-4-B-B-CPA-B-NKI-2 ปลูกศึกษาพันธุ์และศึกษาวิจัยปรับปรุงพันธุ์ตามขั้นตอน คือ การเปรียบเทียบผลผลิต ทดสอบความต้านทานต่อโรคและแมลงศัตรูข้าว การตอบสนองต่อปุ๋ยไนโตรเจน คุณภาพเมล็ดทางกายภาพ คุณภาพการสี คุณภาพเมล็ดทางเคมี คุณภาพการหุงต้ม และรับประทาน ดำเนินการช่วงปี พ.ศ. 2550-2567 คณะกรรมการพิจารณาพันธุ์ กรมการข้าวได้มีมติให้เป็นพันธุ์รับรอง ใช้ชื่อว่าข้าวเจ้าพันธุ์ กข117 เป็นข้าวเจ้าไวต่อช่วงแสง ปลูกได้เฉพาะฤดูนาปี เมื่อปลูกโดยวิธีปักดำ ออกดอกร้อยละ 50 ประมาณวันที่ 16 ตุลาคม เก็บเกี่ยวประมาณวันที่ 18 พฤศจิกายน ให้ผลผลิตสูงสุด 868 กิโลกรัมต่อไร่ ผลผลิตเฉลี่ย 653 กิโลกรัมต่อไร่ มากกว่าพันธุ์ ขาวดอกมะลิ 105 ทรงกอตั้งความสูงประมาณ 113 เซนติเมตร ลำต้นแข็งมาก รวงยาว 27.9 เซนติเมตร ลักษณะรวงแน่น ปานกลาง คอรวงสั้น จำนวนเมล็ดดีต่อรวง 153 เมล็ดน้ำหนัก 1,000 เมล็ด 28.1 กรัม เปลือกสีฟางร่องน้ำตาล ข้าวเปลือกมีความยาวเฉลี่ย 10.35 มิลลิเมตร กว้าง 2.64 มิลลิเมตร หนา 2.03 มิลลิเมตร ข้าวกล้องสีขาว มีความยาวเฉลี่ย 7.32 มิลลิเมตร กว้าง 2.21 มิลลิเมตร หนา 1.79 มิลลิเมตร จัดเป็นข้าวเจ้าเมล็ดยาว รูปร่างเรียว ท้องไข่น้อย (0.18) คุณภาพการสีดี ได้ข้าวเต็มเมล็ดและต้นข้าวร้อยละ 46.0 อุณหภูมิแป้งสุกต่ำ ปริมาณอมิโลสต่ำ (ร้อยละ 16.1) ความคงตัวของแป้งสุกต่ำ อัตราการยืดตัวของข้าวสุกปกติ (1.64 เท่า) ลักษณะข้าวสวยเหนียว นุ่ม มีกลิ่นหอมเล็กน้อย ปริมาณสารความหอม (2AP) ในข้าวกล้อง 1.94 ppm ระยะพักตัวของเมล็ด 6 สัปดาห์ ต้านทานต่อโรคไหม้ระยะกล้าเชื้อ สาเหตุที่ศูนย์วิจัยข้าวหนองคาย อุดรธานี ร้อยเอ็ด สุรินทร์ สกลนคร และอุบลราชธานี และค่อนข้างต้านทานต่อโรคขอบใบแห้งเชื้อสาเหตุที่ศูนย์วิจัยข้าวหนองคาย อุดรธานี สกลนคร และอุบลราชธานี อ่อนแอต่อโรคไหม้คอรวงเชื้อสาเหตุจังหวัดสกลนคร และอุบลราชธานี อ่อนแอต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล และแมลงบั่ว ประชากรจังหวัดแพร่ ทนต่อสภาพแล้งดีกว่าพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 เหมาะสำหรับปลูกในพื้นที่นาน้ำฝน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยเฉพาะพื้นที่ประสบภัยแล้งหรือพื้นที่มีโรคไหม้และขอบใบแห้งระบาด
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมพัฒนาที่ดิน. 2566. ข้อมูลพื้นที่แล้งซ้ำซาก. สืบค้นจาก: http://irw101.ldd.go.th/index.php/2017-05- 23-02-00-40/2017-05-23-02-00-39. (10 มิถุนายน 2567)
กลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนและตอนล่าง. 2561. รายงานผลการทดลองโครงการปรับปรุงพันธุ์ข้าวนาน้ำฝนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ฤดูนาปี2560. กลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนและตอนล่าง. กองวิจัยและพัฒนาข้าว, กรมการข้าว. 67 หน้า.
_____________________. 2562. รายงานผลการทดลองโครงการปรับปรุงพันธุ์ข้าวนาน้ำฝนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ฤดูนาปี 2561. กลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนและตอนล่าง. กองวิจัยและพัฒนาข้าว, กรมการข้าว. 73 หน้า.
_____________________. 2563. รายงานผลการทดลองโครงการปรับปรุงพันธุ์ข้าวนาน้ำฝนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ฤดูนาปี 2562. กลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนและตอนล่าง. กองวิจัยและพัฒนาข้าว, กรมการข้าว. 99 หน้า.
_____________________. 2564. รายงานผลการทดลองโครงการปรับปรุงพันธุ์ข้าวนาน้ำฝนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ฤดูนาปี 2563. กลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนและตอนล่าง. กองวิจัยและพัฒนาข้าว, กรมการข้าว. 70 หน้า.
_____________________. 2565. รายงานผลการทดลองโครงการปรับปรุงพันธุ์ข้าวนาน้ำฝนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ฤดูนาปี 2564. กลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนและตอนล่าง. กองวิจัยและพัฒนาข้าว, กรมการข้าว. 50 หน้า.
_____________________. 2566. รายงานผลการทดลองโครงการปรับปรุงพันธุ์ข้าวนาน้ำฝนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ฤดูนาปี 2565. กลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนและตอนล่าง กองวิจัยและพัฒนาข้าว, กรมการข้าว. 58 หน้า.
คลังข้อมูลน้ำแห่งชาติ. 2568. รายงานสถานการณ์น้ำประเทศไทย ปี 2567. สืบค้นจาก: https://www.thaiwater.net/uploads/contents/current/YearlyReport2024/rain1.html. (21 กรกฎาคม 2568)
ดารา เจตนะจิตร, นงรัตน์ นิลพานิชย์, พากเพียร อรัญนารถ, วิชิต ศิริสันธนะ, วิชชุดา รัตนากาญจน์, วันชัย โรจนหัสดิน, รัศมี ฐิติเกียรติพงศ์ และธัญลักษณ์ อารยาพันธ์. 2550. โรคข้าวและการป้องกันกำจัด. สำนักวิจัยและพัฒนาข้าว, กรมการข้าว, กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. 68 หน้า.
วัชระ ภูรีวิโรจน์กุล. 2542. ปัจจัยสิ่งแวดล้อมและการปรับปรุงพันธุ์ข้าวต้านทานโรคแมลง. ศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี, สถาบันวิจัยข้าว, กรมวิชาการเกษตร. 200 หน้า.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. 2564. ข้อมูลการผลิตสินค้าเกษตร. สืบค้นจาก: https://www.oae.go.th/assets/portals/1/fileups/prcaidata/files/พันธุ์ข้าวนาปี%2063.pdf. (5 กรกฎาคม 2565)
สมศักดิ์ ทองดีแท้. 2543. โรค แมลง และสัตว์ศัตรูข้าวและการป้องกันกำจัด. กลุ่มอารักขาข้าว ศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี, อ.ธัญบุรี, จ.ปทุมธานี. 110 หน้า.
Allard, R. W. 1999. Principles of plant breeding. 2nd ed. John Wiley & Sons. 264 p.
Eamchit, S. and T.W. Mew. 1982. Comparison of virulence of Xanthomonas campestris pv. oryzae in Thailand and the Philippines. Plant Disease 66: 556-559.
Heinrichs, E.A., F.G. Medrano and H.R. Rapusus. 1985. Genetic Evaluation for Insect Resistance in Rice. International Rice Research Institute, Los Baños, Philippines. 352 p.
IRRI. 2002. Standard Evaluation System for Rice (SES). International Rice Research Institute, Los Baños, Philippines. 56 p.
IRRI. 2014. Standard Evaluation System for Rice (SES). International Rice Research Institute, Los Baños, Philippines. 57 p.
Ishiyama, S. 1922. Studies on bacterial leaf blight of rice. In: Report of Agricultural Experiment Station, Tokyo 45: 233-261.
Jongdee, S., J.H. Mitchell and S. Fukai. 1997. Modelling approach for estimation of rice yield reduction due to drought in Thailand. pp. 65-73. In: Breeding Strategies for Rainfed Lowland Rice in Drought-Prone Environments. Proceedings of an International Workshop held at Ubon Ratchathani Thailand. 5-8 November 1996. Australian Centre for International Agricultural Research, Canberra.
Kahn, R.P. and J.L. Libby. 1958. The effect of environmental factors and plant age on the infection of rice by the blast fungus Pyricularia oryzae. Phytopathology 48: 25-30.
Kasaka, T. 1969. Control of rice diseases with resistant varieties. Agriculture and Horticulture 44: 230-242.
Keller, M., C.H. Karutz, J.E. Schmid, P. Stamp, M. Winzerler, B. Keller and M.M. Messmer. 1999. Quantitative trait loci for lodging resistance in a segregating wheat x spelt population. Theory Apply Genetic 98: 1171-1182.
Koutroubas, S.D., D. Katsantonis, D. A. Ntnos and E. Lupotto. 2009. Blast fungus inoculation reduces accumulation and remobilization of pre-anthesis assimilates to rice grains. Phytopathologia Mediterranea 48: 240-252.
Lang, Y., X. Yang, M. Wang and Q. Zhu. 2012. Effects of lodging at different filling stages on rice yield and grain quality. Rice Science 19(4): 315-319.
Ou, S.H. 1984. Rice diseases. 2nd ed. Commonwealth Mycological Institute, Kew Surrey, England. 380 p.
Salassi, M.E., M.A. Deliberto, S.D. Linscombe, C.E. Wilson, T.W. Walker, G.N. McCauley and D.C. Blouin. 2013. Impact of harvest lodging on rough rice milling yield and market price. Agronomy Journal 105(6): 1860-1867.
Setter, T.L., E.V. Laureles and A.M. Mazaredo. 1997. Lodging reduces yield of rice by self-shading and reductions in canopy photosynthesis. Field Crops Research 49: 95-106.
Swings, J., M.V.D. Mooter, L. Vauterin, B. Hoste, M. Gillis, T.W. Mew and K. Kersters. 1990. Reclassification of the causal agents of bacterial blight (Xanthomonas campestris pv. oryzae) and bacterial leaf streak (Xanthomonas campestris pv. oryzicola) of rice as pathovars of Xanthomonas oryzae (ex Ishiyama 1922) sp. nov., nom. rev. In. System. Bacterio. 40: 309-311.
Townley-Smith, T. F. and E. A. Hurd. 1973. Use of moving means in wheat yield trials. Canadian Journal of Plant Science 53(3): 447-450.
