ข้าวเจ้าพันธุ์ กข113

บทคัดย่อ

ปัจจุบันผู้บริโภคในต่างประเทศ เริ่มมาบริโภคข้าวพื้นนุ่มมากขึ้นเนื่องจากเป็นข้าวที่มีความนุ่มในการรับประทาน แม้ว่าจะมีพันธุ์ข้าวพื้นนุ่มหลายพันธุ์ เช่น กข39 กข43 กข53 กข77 กข79 กข87 และ กข97 แต่ยังไม่เป็นที่แพร่หลายในหมู่เกษตรกรมากนัก เนื่องจากอายุเก็บเกี่ยวยาวนาน ผลผลิตต่อไร่ไม่มาก อ่อนแอต่อโรคและแมลงศัตรูข้าว และบางพันธุ์ปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมบางพื้นที่ได้ไม่ดีพอ เพื่อเพิ่มทางเลือกให้กับเกษตรกร และความต้องการและสามารถแข่งขันได้ในตลาด จึงได้พัฒนาพันธุ์ข้าวให้มีความหลากหลายและเหมาะสมกับสภาพแวดล้อม ภายใต้โครงการความร่วมมือพัฒนาข้าวลูกผสม (Hybrid Rice Development Consortium (HRDC)) โดยการผสมพันธุ์ระหว่างพันธุ์ Ming Hui 63 และ IR80897-84-2-2-1 ที่สถาบันวิจัยข้าวระหว่างประเทศ จากนั้น ได้นำเข้าประชากรชั่วที่ 2 มาปลูกคัดเลือกแบบสืบประวัติ (pedigree selection) ตั้งแต่ประชากรชั่วที่ 3 ถึง 8 ที่ศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี จนได้สายพันธุ์ IR96522-PTT-5-1-2-1-4-1 ปลูกศึกษาพันธุ์ ปลูกเปรียบเทียบผลผลิตภายในสถานี ปลูกเปรียบเทียบผลผลิตระหว่างสถานี ปลูกเปรียบเทียบผลผลิตในนาราษฎร์ ทดสอบการตอบสนองต่อปุ๋ยไนโตรเจน ทดสอบปฏิกิริยาต่อโรคและแมลงศัตรูข้าววิเคราะห์คุณภาพเมล็ดทางกายภาพและทางเคมี และทดสอบผลผลิตในนาเกษตรกร ดำเนินการช่วงปี พ.ศ. 2555-2568 คณะกรรมการพิจารณาพันธุ์ กรมการข้าว ได้มีมติเห็นชอบในปี พ.ศ. 2568 ให้เป็นพันธุ์รับรองชื่อข้าวเจ้าพันธุ์ กข113 เป็นข้าวเจ้าไม่ไวต่อช่วงแสง อายุเก็บเกี่ยวประมาณ 105-110 วัน เมื่อปลูกโดยวิธีหว่านน้ำตม และ 107-115 วัน โดยวิธีปักดำ ลักษณะทรงกอตั้งต้นสูงประมาณ 117 เซนติเมตร ลำต้นค่อนข้างแข็ง ใบสีเขียว มุมปลายใบตั้งตรง ใบธงยาว 43.8 เซนติเมตร กว้าง 1.70 เซนติเมตร มุมใบธงตั้งตรง คอรวงโผล่พ้นพอดี รวงแน่นปานกลาง ยาว 28.1 เซนติเมตร จำนวนเมล็ดดีต่อรวง 158 เมล็ด เมล็ดร่วงปานกลาง อายุเก็บเกี่ยวสั้นกว่าพันธุ์ปทุมธานี 1 ผลผลิตเฉลี่ย 946 กิโลกรัมต่อไร่ และให้ผลผลิตมากที่สุด 1,124 กิโลกรัมต่อไร่ ในแปลงเกษตรกร จังหวัดสุพรรณบุรี น้ำหนัก 1,000 เมล็ด 28.84 กรัม ระยะพักตัว 5 สัปดาห์ เมล็ดข้าวเปลือกสีฟาง ยาว 10.49 มิลลิเมตร กว้าง 2.77 มิลลิเมตร หนา 2.06 มิลลิเมตร ข้าวกล้องรูปร่างเรียว ยาว 7.51 มิลลิเมตร กว้าง 2.39 มิลลิเมตร หนา 1.82 มิลลิเมตร ข้าวสารยาว 7.26 มิลลิเมตร กว้าง 2.25 มิลลิเมตร หนา 1.74 มิลลิเมตร คุณภาพการสีดี ได้ข้าวเต็มเมล็ดและต้นข้าวร้อยละ 43.5 ปริมาณอมิโลสต่ำ (ร้อยละ 16.84) ความคงตัวของแป้งสุกอยู่ในระดับแป้งสุกอ่อน (ระยะทางการไหลของแป้งสุก 80 มิลลิเมตร) อุณหภูมิแป้งสุกต่ำ ปริมาณโปรตีนในข้าวกล้อง (ร้อยละ 10.01) ข้าวสุกมีลักษณะสีขาวนวล นุ่ม ค่อนข้างเหนียว และไม่มีกลิ่นหอม ต้านทานสูงต่อโรคไหม้ในระยะกล้าเชื้อสาเหตุโรคจากจังหวัดชัยนาท พิษณุโลก ราชบุรี ปราจีนบุรี และปทุมธานี และค่อนข้างต้านทานต่อโรคขอบใบแห้งเชื้อสาเหตุโรคจากจังหวัดชัยนาท และพิษณุโลก แต่อ่อนแอมากต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลเหมาะสำหรับปลูกในพื้นที่นาชลประทานเขตภาคกลาง และภาคเหนือตอนล่างที่พบการระบาดของโรคไหม้ในระยะกล้าเป็นประจำ